لە پەرتووکی مانیفستۆى شارستانێتى دیموکراتیک/ کێشهى کورد و رێگهچارهى نهتهوهى دیموکرات

لهناو بهرداشى ژینۆسایدى کلتووریدا بهرگریکردن لهکوردان/ عەبدوڵڵا ئۆجەلان

دهرکه‌‌وتن له سوریا:

بەشی دووەم

 

لهکاتی دهرکه‌‌وتن دوو رێگام لهپێش بوو: یهکهمیان شاخ، دووهمیشیان ئه‌‌وروپا بوو. ههڵبژاردنی رێگای شاخ مانای دژواربوونی شهڕ بوو، ههڵبژاردنی رێگای ئه‌‌وروپاش مانای بژاری چانسی رێگهچارهی سیاسی ـ دیبلۆماسی بوو. ‌وهک دهزانرێت پێشووتر ئامادهکارییهکانی رێگای شاخ ته‌‌واو ببوو. ئهگهری بههێز گرتنهبهری رێگای شاخ بوو. بهڵام له‌‌وکاتهدا سهردانی شاندێکی یۆنانی بۆ لامانو دیدارهتهلهفۆنییهبهرده‌‌وامهکانی نوێنهری یۆنانمان ئایفهر قایا لهگهڵ کاربهدهستانی یۆنانی، ئاراستهمانی بهره‌‌و یۆنان گۆڕی. کێشهی کاربهدهستانی سوریا ئه‌‌وهبوو بهخێرایی سوریا بهجێبێڵم. بهڵام سهبارهت بهچوونم بۆ ئه‌‌وروپا نارهحهتییان پێوهدیاربوو. له‌‌و لایهنه‌‌وهدابین نهکردن یان پێشنیازنهکردنی ئهڵتهرناتیڤێک کهموکوڕییهکی جددی خۆیان بوو. لهراستیدا چوون بهره‌‌و ئهسینا لهحیسابدا نهبوو. دهرفهتێک بوو، بڕوام بهجددیهتی دۆستهکانی یۆنان کردو نهمویست ئه‌‌و دهرفهتهمان لهدهست بچێت. ئهگهر بمزانیبووایه‌ ‌وهک ئه‌‌و تابلۆیهن کهدواتر رووبهڕووی بوومه‌‌وه، بهدڵنیاییه‌‌وهبۆ دهره‌‌وهنهدهچووم. لێرهدا پێویستهبپرسین: ‌وهک دهزانرێت بهشی گلادیۆ کهلهیۆنانیش زۆر بههێزه، ئایا رۆڵی لهئامادهکردنی ئه‌‌و سیناریۆیهی چوونهدهره‌‌وهدا بینی؟ ناتوانم وهڵامێکی مسۆگهری ئه‌‌و پرسیارهبدهمه‌‌وه‌. پێویستهلێکۆڵینه‌‌وهله‌‌و باره‌‌وهبکرێت. بهلانی کهم ئهگهری ئه‌‌وهههیهکهلهچوارچێوهی ئه‌‌و رێککه‌‌وتنهی نێوان ئهمریکاو تورکیا لهبارهی رادهستکردنه‌‌وهی من هاتۆتهئاراوهرێککه‌‌وتنێکی پرهسیپانهیاخود زارهکی سهبارهت بهچارهسهرکردنی کێشهکان لهگهڵ یۆنان جێگای باس بووبێت. شیمانهیهکی بههێزهسهبارهت بهچارهسهرکردنی کێشهکانی قوبرسو ئیجهنیازێکی بهمجۆرهیان پیشان دابێت. مسۆگهر پێویستهههڵوێستهسازشکارانهکهی تورکیا سهبارهت به‌‌و بابهتهرهچاو بکرێت.

کاربهدهستهکانى سوریا کاتێک له‌ 9/10/1998 پسپۆڕانهئاراستهی فڕۆکهیان بهره‌‌و ئهسینا گۆڕیو منیان هێنایهخواره‌‌وهئیتر ئاسوودهببوون. کهلهئهسینا دابهزیم کالاندریس لهبهرامبهرم بوو. کالاندریس ئهفسهرێکی ناتۆ بووو ماوهیهکی درێژ لهتورکیا ئهرکدار ببوو. ههمان ئهرکی لهسوێدیش بهڕێوهبردبوو. ئهگهری ههیهئهندامێکی گلادیۆی یۆنان بووبێت. خۆیوهک دۆستێک پیشاندهدا. تهتهرێکی سهیریش لهنێوانماندا ههبوو. ههندێک لهبهڵگهکانی ناتۆی بۆ ره‌‌وانهکردبووم. له‌‌وانهیهبهئامانجی بهدهستهێنانی باوهڕی ئه‌‌و ههڵوێستو رهفتارهی پیشاندابێت. لهههمان فڕۆکهخانهدا منی بۆ لای ژهنڕاڵێکی هێزی ئاسمانی و ستافراکاکیسی سهرۆکی هه‌‌واڵگری برد کهلهژوورێک چاوهڕوانیان دهکردین. ستافراکاکیس بهههڵوێستێکی لێبڕاوانهپێی گوتم؛ "بهشێوهیهکی کاتیش بێت ناتوانی بێیتهیۆنان". ئه‌‌و دۆستانهش لهئارادانهبوون کهبهڵێنیان پێدابووین. تا ئێوارهمشتومڕمان کرد. بهڕێکه‌‌وت نوێنهرمان لهمۆسکۆ نومان ئوچار تهلهفۆنی کرد. بهفڕۆکهیهکی تایبهتى یۆنانی روومان لهمۆسکۆ کرد. بهیارمهتى جیرنۆفسکی سهرۆکی پارتی لیبرال دیموکراتی رووسیا لهمۆسکۆ دابهزین کهئه‌‌و کاتهبهدهست کائیۆسێکی ئابوورییه‌‌وهدهیناڵاند. بهڵام ئه‌‌وجارهسهرۆکی هه‌‌واڵگری ناوخۆی رووسیا رووبهڕوومان بوویه‌‌وه‌. ئه‌‌ویش ههمان ههڵوێستی ستافراکاکیسی ههبوو. له‌‌و ههلومهرجانهدا مانه‌‌وهلهرووسیا زهحمهت بوو. نزیکهی سیو سێرۆژ بهقسهی ئه‌‌وان بهنهێنی له‌‌وێمامه‌‌وه‌. ئه‌‌وانهی لایان مامه‌‌وه‌ ‌و لهگهڵم سهرقاڵ بوون سیاسهتمهداری بهبنهچهیههودی بوون. له‌‌و بڕوایهدابووم کهراستگۆن. بهراستیش دهیانه‌‌ویست بمشارنه‌‌وه‌. بهڵام ئه‌‌و شێوازهم راست نهدهبینى. له‌‌و ماوهیهدا ههم سهرۆکوهزیرانی ئیسرائیل شارۆن ههمیشوهزیری دهره‌‌وهی ئهمریکا ئۆڵبرایت سهردانی رووسیایان کرد. بریماکۆڤ سهرۆکوهزیرانی رووسیا بوو. ههمووشیان بهبنهچهیههودی بوون. ههروهها سهرۆکوهزیرانی ئه‌‌و کاتهی تورکیا مهسعود یلمازیش لهناو جموجۆڵ دابوو. لهکۆتاییدا لهسهر پڕۆژهی گازی سروشتی و قهرزهدهملیار دۆلاریهکهی سندوقی نێوده‌‌وڵهتی دراو رێککه‌‌وتنو بڕیاری دهرکه‌‌وتنی منیان وهرگرت..

 بههۆی ئه‌‌و باوهڕییهم که‌ "ههرچۆنێک بێت بهئهزموونێکی حهفتا ساڵهی سۆسیالیزم تێپهڕیون، ئهگهر بههۆی بهرژهوهندییهکانیانه‌‌وهبێت یان پێویستیهکی ههڵوێستی ئهنتهرناسیونالیستی بهدڵنیاییه‌‌وهبهئاسانی پهسهندم دهکهن" یهکسهر مۆسکۆم ههڵبژارد. ‌وێڕای ههرهسهێنانی سیستهم بهڵام به‌‌و رادهیهچاوهڕوانی که‌‌وتنی ئاستى مۆراڵو ئهخلاقییانم نهدهکرد. رووبهڕوویوێرانهیهکی سهرمایهداری بیروکراتی بووین کهزۆر لهسهرمایهداری لیبڕال خراپتره‌. بهلانی کهم هێندهی ههڵوێستی دۆستهکانی ئهسینامان بهرامبهر ههڵوێستی دۆستانمان لهمۆسکۆش دووچاری هیواشکاندن هاتین. بهمانایهکی تر ئاشکراببوو کهئه‌‌و پهیوهندییهدۆستایهتیانهجێگای باوهڕیو متمانهنین.

سێیهمینوێستگهمان دیسان بهڕێکه‌‌وت لهسهر بنهمای سوودبینین بوو لهپهیوهندییهکانی رۆما. بهیارمهتی دوو ئهندام پهرلهمانتهری پارتی کۆمۆنیست ـ سهرلهنوێئاواکردنه‌‌وهکهتازهپهیوهندیمان لهگهڵ بهستبوون سهرکێشی رۆمامان دهستپێکرد. ئه‌‌وجارهبهسیناریۆکهى هه‌‌واڵگری ئیتاڵیا رۆژانی رۆما دهستیپێکرد کهشهستو شهش رۆژ بهرده‌‌وام بوو و بهشێکى لهنهخۆشخانهبهسهر چوو. ههڵوێستی سهرۆکوهزیرانی ئه‌‌وکاتهی ئیتاڵیا راستگۆیانهبوو، بهڵام لهههمانکاتدا ناته‌‌واو بوو. گهرهنتی سیاسی ته‌‌واوی پێنهبهخشین. دۆخی ئێمهی بۆ دادوهری بهجێدههێشت. بهرامبهر ئه‌‌و رهوشهتووڕه‌ ‌و نارهحهت بووم. بۆیهبڕیارم دابوو لهیهکهم دهرفهتدا ئیتاڵیا جێبهێڵم. ماسیمۆ دالێما لهدوا لێدوانیدا گووتبووی چهندهی بمه‌‌وێت دهتوانم لهئیتاڵیا بمێنمه‌‌وه‌. بهڵام من ئهوهم وهک ههڵوێستێکی ناچارى بینی. ئهگهر بهههڵهدانهچووبم له‌‌و ماوهیهدا دهستپێشخهرییهکی هاوبهشی عهرهبی جێگای باس بوو. باسی چوون بهره‌‌و شوێنێکیان دهکرد کهناوهکهیان ئاشکرا نهکرد. بههۆی نهبوونی زامنو فهرمی نهبوونی پهسهندم نهکرد.

دووهمین جار چوونم بۆ رووسیا ههڵهبوو. بهڵام رۆڵی ههڵوێستهخاوو سواوهکهی نومان ئوچار له‌‌و ههڵهیهدا ههبوو. باوهڕم بهههڵوێستهسواوهکهى ئهو کهسهکرد کهتا ئێستاش لهناوهڕۆکهکهی تێنگهیشتوومو که‌‌وتمهرێ. ناوهڕۆکهکهیم زانیبووایهههرگیز لهرۆما دهرنهدهکه‌‌وتم. دهستخهڕۆیان کردبووم. کاتێک بهفڕۆکهتایبهتهکهی ماسیمۆ دالێما لهگۆڕهپانو سنووری ناتۆ دهرکه‌‌وتم ئۆخهیهکم کرد. بهڵام ئه‌‌و دهرکهوتنه‌ ‌وهک ئه‌‌وه‌ ‌وابوو کاتێک هه‌‌وڵمان دهدا لهباران رزگارمان بێت که‌‌وتینهژێر تهرزه‌‌وه‌. ئه‌‌وجارهدوای رازیکردنم لهلایهن هه‌‌واڵگری ناوخۆی رووسیا کهبهره‌‌و ئهرمهنستان دهڕۆین منیان بردهفڕۆکهخانه‌. له‌‌و بڕوایهداموهک پێویستیهکی سیناریۆى ئامادهکراو دهستبهرداری مهسهلهی ئهرمهنستان بوون، بۆیهپێیان گوتم؛ بۆ ههفتهیهک دهتوانیت بچیتهتاجیکستان تا لهناو ئه‌‌و ههفتهیهدا شوێنێکی ئهڵتهرناتیڤ ئامادهدهکهین. بهجۆرێک لهجۆرهکان منیان ههڵخهڵهتاندو بهفڕۆکهیهکی بارههڵگر لهدۆشنبهى پایتهختی تاجیکستان دایانبهزاندم. بهبێدهرکه‌‌وتن یهک ههفتهی ته‌‌واو لهژوورێکدا چاوهڕوانیمان کرد. دووبارهگهڕاینه‌‌وهمۆسکۆ، بهناچاری دووبارهپهیوهندیمان بهدۆستهیۆنانیهکانه‌‌وهکرد. لهناو دوو رۆژدا دوای رۆژێکی سهرکێشانه، ساردو سڕو بهفراوی مۆسکۆ دووبارهروومان لهئهسینا کرد.

هێندهی لهبیرمهئه‌‌و جارهبهئهسپایی بهخۆمم گوت کهکه‌‌وتوومهتهداوی یاری خوداوهندهکانی ئۆلۆمپۆسه‌‌وه‌. ته‌‌واو لهنێو تارمایی ئه‌‌و خوداوهندانهدا بووم. بهتایبهتیش خوداوهند حهدهسم بهبیرداهات. لههۆڵیVIPی فڕۆکهخانهچووینهژوورهوه‌‌ ‌و دهست پێکردنی چاودێرییهبێئامانهکهی خوداوهندی دۆزهخ حهدهس بهیهکه‌‌وهبوون. شه‌‌وێک لهماڵهپهرشوبڵاوهکهی خهسووی ناکازاکیسی دۆستم خه‌‌وتم کهبهژنهجادووگهرهکانی چاخی کۆن دهچوو. لێم پرسیبوو "پانگالۆس چیدهکات" کاتێک گوتی:"لهههڵبژاردنهکان بهکاری دێنێت"ئاشکرا دهبوو کهچهندهلهراستیهکانی سهردهم دابڕاوه‌. تۆزێکیش راستینهکۆنو رهسهنهکهی گهلی یۆنانی دههێنایهوهبیری مرۆڤ کهزۆر بێهێز کراوه‌. دوای ئه‌‌و شه‌‌وهبهجۆرێک لهجۆرهکان ههنگاونان بهره‌‌و سهربازگهی مهرگ دهستیپێکرد. حهدهس بهته‌‌واوی دهست بهکار بوو. ههر قسهیهکی دهکرا، ههرکارێکی ئهنجامدهدرا ساخته‌ ‌و درۆ بوو. ئایا کهسی راستگۆ نهبوو؟ ههبوو، بهڵام ههموویان بهرامبهر جانه‌‌وهرهکهی مۆدێرنیتهبێچارهبوون. لهه&